المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)

60

كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى)

بمالد و همچنين استنشاق را سه بار ، با سه كف آب انجام دهد و اگر روزه‌دار باشد ، نبايد آب را به انتهاى دهان و بينى برساند . 2 - فرق ( جدا كردن و تقسيم نمودن موهاى سر ، تا مسح سر به خوبى انجام پذيرد و آب به پوست سر برسد ) . براى كسى كه موهاى سرش بلند باشد ، مستحّب است . در روايت آمده است اگر كسى در حال وضو موى سرش را جدا و سوا نكند ، با منشار ( چهار شاخ آهنى كه با آن خرمن را هوا مىكنند ) آهنى از آتش موهايش را جدا و تقسيم مىنمايند . « 1 » اين روايت بر استحباب شديد حمل شده و يا بر فرضى كه كسى به مشروعيّت فرق ، اعتقاد نداشته باشد ، حمل گرديده و يا بر فرضى كه فرق نكردن مانع رسيدن آب به پوست سر در مسح بشود ، حمل شده است . 3 - « مسواك » مستحبّ است و امّا بر پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) واجب مىباشد ؛ به دليل فرمايش آن حضرت ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) كه فرمود : « جبرئيل مدام مرا به مسواك سفارش مىكرد ، به حدّى كه وحشت برداشتم از اينكه بر اثر مسواك دندان‌هايم ساييده و نازك و از جاى كنده شوند » . در جاى ديگر مىفرمايد : « اگر بر امّت من دشوار نبود ، در موقع هر وضوء به مسواك دستور مىدادم » . از اين روايت استفاده مىشود كه امر حقيقت در وجوب است با آن‌كه مستحبّ بودن مسواك ، مورد اجماع است . منظور پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) اين است : « اگر مشقّت نبود ، مسواك را واجب مىنمودم » . مستحبّ بودن مسواك شامل ، روزه‌دار و كسى كه در حال احرام باشد و يا روزه‌دار و در حال احرام نباشد مىشود و مسواك بايد به صورت عرضى باشد ( عرضى در مقابل طولى ) و با چوب درخت‌هايى منهاى درخت انار و ريحان باشد ( منظور از ريحان ، يعنى درخت بودار نباشد ) و با انگشت و پارچه نيز جايز است ، براى اينكه مقصود ( تميز شدن ) ، حاصل مىگردد . در حال قضاى حاجت ، مسواك زدن مكروه است و در موقع تلاوت قرآن و در حال قيام به سوى نماز ، و در هنگامى كه بوى دهان فرد ، تغيير مىيابد ( يا به خاطر خواب و يا سكوت طولانى و يا نخوردن و يا خوردن چيزى كه دهان را بدبو مىسازد و يا چرك دندان‌ها و يا بخارهاى معده ) مسواك زدن مستحبّ خواهد بود .

--> ( 1 ) . سورهء حج ، آيه 78 .